شماره نوبت دهی تامین اجتماعی در زنجان
جهت دریافت اطلاعات بیشتر در مورد شماره نوبت دهی تامین اجتماعی در زنجان وارد سامانه بشوید.
بریم سراغ توضیح مفصل و دقیق در مورد ایمونولوژی و سرولوژی در آزمایشگاه پزشکی. این دو بخش در کنار هم نقش بسیار مهمی در درک پاسخهای بدن به بیماریها و محافظت از آن ایفا میکنند.
ایمونولوژی (Immunology) و سرولوژی (Serology) چیست؟
این دو شاخه از علم پزشکی به مطالعه سیستم ایمنی بدن و واکنشهای آن میپردازند.
-
ایمونولوژی: علم مطالعه سیستم ایمنی بدن است. این علم چگونگی دفاع بدن در برابر عوامل بیماریزا (مثل باکتریها، ویروسها، قارچها، انگلها)، سلولهای سرطانی، و همچنین نحوه عملکرد نادرست سیستم ایمنی (مثل بیماریهای خودایمنی یا آلرژیها) را بررسی میکند.
-
سرولوژی: بخشی از ایمونولوژی است که به مطالعه سرم خون و سایر مایعات بدن (مانند پلاسما یا مایع مغزی-نخاعی) برای یافتن آنتیبادیها (Antibodies) و آنتیژنها (Antigens) میپردازد. آنتیبادیها پروتئینهایی هستند که توسط سیستم ایمنی در پاسخ به ورود آنتیژنها (مواد خارجی) تولید میشوند و آنتیژنها موادی هستند که میتوانند پاسخ ایمنی را تحریک کنند.
به زبان ساده، بخش ایمونولوژی و سرولوژی در آزمایشگاه به دنبال ردپای جنگ بین بدن و مهاجمان (مثل عفونتها) یا حتی جنگ خود بدن با خودش (در بیماریهای خودایمنی) میگردد.
هدف اصلی آزمایشهای ایمونولوژی و سرولوژی
- تشخیص بیماریهای عفونی: شناسایی آنتیبادیها یا آنتیژنهای مرتبط با عفونتهای باکتریایی، ویروسی، قارچی و انگلی (مثلاً هپاتیت، HIV، سرخجه، تب مالت).
- تشخیص و پایش بیماریهای خودایمنی: شناسایی آنتیبادیهایی که به اشتباه به بافتهای خود بدن حمله میکنند (مثلاً لوپوس، آرتریت روماتوئید، تیروئیدیت هاشیموتو).
- تشخیص آلرژیها: شناسایی آنتیبادیهای خاص (IgE) در پاسخ به آلرژنهای مختلف.
- تعیین گروههای خونی و سازگاری برای انتقال خون: اطمینان از ایمنی و موفقیت تزریق خون.
- ارزیابی وضعیت ایمنی بدن: بررسی وضعیت واکسیناسیون (مثلاً میزان آنتیبادی آبله مرغان پس از واکسن).
- تشخیص برخی سرطانها: برخی تومور مارکرها (نشانگرهای تومور) نیز در این بخش اندازهگیری میشوند.
- کمک به تشخیص نقصهای ایمنی: شناسایی مشکل در عملکرد سیستم ایمنی.
انواع نمونههای مورد استفاده
- سرم (Serum): شایعترین نمونه است و با سانتریفیوژ خون بدون ماده ضد انعقاد به دست میآید.
- پلاسما (Plasma): با سانتریفیوژ خون حاوی ماده ضد انعقاد به دست میآید.
- مایع مغزی-نخاعی (CSF): برای تشخیص عفونتهای سیستم عصبی مرکزی.
- مایعات مفصلی یا سایر مایعات بدن.
آزمایشهای رایج در بخش ایمونولوژی و سرولوژی
- تستهای تشخیصی عفونت:
- تستهای هپاتیت: HBsAg, Anti-HBs, Anti-HCV, Anti-HAV (برای تشخیص انواع هپاتیت B, C, A).
- تستهای HIV (ایدز): Anti-HIV (برای شناسایی آنتیبادیهای علیه ویروس).
- تستهای عفونتهای TORCH: شامل توکسوپلاسموز، سرخجه، سیتومگالوویروس و هرپس (به ویژه در زنان باردار برای جلوگیری از آسیب به جنین).
- تستهای سیفلیس: VDRL, RPR, FTA-ABS.
- تستهای عفونتهای گوارشی: مانند تست هلیکوباکتر پیلوری در خون.
- تستهای مربوط به کووید-۱۹: آنتیبادیهای IgG و IgM برای تشخیص عفونت قبلی یا فعلی.
- تستهای بیماریهای خودایمنی:
- ANA (Antinuclear Antibody): برای غربالگری بیماریهایی مانند لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE).
- RF (Rheumatoid Factor): برای تشخیص آرتریت روماتوئید (التهاب مفاصل).
- Anti-CCP (Anti-Cyclic Citrullinated Peptide): یک نشانگر اختصاصیتر برای آرتریت روماتوئید.
- Anti-TPO و Anti-Tg: برای تشخیص بیماریهای خودایمنی تیروئید (مثل هاشیموتو).
- ESR و CRP: نشانگرهای التهاب که در بسیاری از بیماریهای خودایمنی افزایش مییابند.
- تستهای گروه خونی و کراس مچ (Crossmatch):
- ABO Grouping و Rh Typing: تعیین گروه خونی فرد.
- Screening Antibody: شناسایی آنتیبادیهای غیرطبیعی در خون فرد گیرنده.
- Crossmatch: بررسی سازگاری خون دهنده و گیرنده قبل از تزریق خون برای جلوگیری از واکنشهای شدید.
- تستهای آلرژی:
- Total IgE: اندازهگیری سطح کلی ایمونوگلوبولین E که در آلرژیها افزایش مییابد.
- Specific IgE (RAST/ImmunoCAP): شناسایی IgE خاص علیه آلرژنهای مشخص (مثلاً گرده، مواد غذایی، حیوانات).
- تستهای عملکردی سیستم ایمنی:
- اندازهگیری کمپلمان (C3, C4): پروتئینهای دخیل در پاسخ ایمنی.
- اندازهگیری سطوح ایمونوگلوبولینها (IgG, IgA, IgM): برای ارزیابی نقصهای ایمنی.
فناوریهای مورد استفاده
آزمایشگاههای ایمونولوژی و سرولوژی از روشهای مختلفی برای انجام آزمایشها استفاده میکنند، از جمله:
- الایزا (ELISA – Enzyme-Linked Immunosorbent Assay): بسیار رایج و حساس برای تشخیص آنتیبادیها یا آنتیژنها.
- ایمونوفلورسانس (Immunofluorescence): برای مشاهده آنتیبادیها با استفاده از رنگهای فلورسنت.
- آگلوتیناسیون (Agglutination): برای تشخیص آنتیبادیها با ایجاد توده (مثل گروهبندی خون).
- وسترن بلات (Western Blot): روش تأییدی برای برخی عفونتها (مثل HIV).
- سیتومتری جریان (Flow Cytometry): برای شمارش و شناسایی انواع سلولهای ایمنی.
اهمیت این بخش
بخش ایمونولوژی و سرولوژی با ارائه اطلاعات دقیق در مورد پاسخهای ایمنی بدن، به پزشکان کمک میکند تا:
- عفونتها را به سرعت تشخیص دهند.
- بیماریهای خودایمنی را شناسایی و پایش کنند.
- ایمنی انتقال خون را تضمین کنند.
- وضعیت ایمنی افراد را ارزیابی نمایند.
