شماره نوبت دهی تامین اجتماعی در اهواز
جهت دریافت اطلاعات بیشتر در مورد شماره نوبت دهی تامین اجتماعی در اهواز وارد سامانه بشوید.
آزمایشگاه پزشکی، به یکی از حیاتیترین و حساسترین بخشهای آن، یعنی بانک خون (Blood Bank) میرسیم. این بخش نقشی اساسی در نجات جان انسانها ایفا میکند و کارکرد آن فراتر از یک آزمایشگاه معمولی است.
بانک خون (Blood Bank) چیست؟
بانک خون که گاهی اوقات از آن به عنوان پزشکی انتقال خون (Transfusion Medicine) نیز یاد میشود، بخشی تخصصی از آزمایشگاه پزشکی یا یک مرکز مستقل است که مسئولیت جمعآوری، پردازش، ذخیرهسازی، آزمایش و توزیع خون و فرآوردههای خونی را بر عهده دارد. هدف اصلی بانک خون اطمینان از دسترسی به خون ایمن و مناسب برای بیماران نیازمند به انتقال خون است.
وظایف اصلی بانک خون
بانک خون چندین وظیفه کلیدی و حساس را بر عهده دارد:
- جمعآوری خون (Blood Collection):
- شامل پذیرش و غربالگری اهداکنندگان خون بر اساس معیارهای سلامت (وزن، فشار خون، هموگلوبین، سابقه پزشکی).
- جمعآوری خون کامل (Whole Blood) از اهداکنندگان داوطلب با رعایت کامل اصول استریل و بهداشتی.
- پردازش و جداسازی فرآوردههای خونی (Blood Component Preparation):
- خون کامل جمعآوری شده به اجزای مختلف (فرآوردههای خونی) جداسازی میشود، زیرا بیماران اغلب به یک جزء خاص خون نیاز دارند، نه خون کامل.
- اجزای اصلی شامل:
- گلبول قرمز فشرده (Packed Red Blood Cells – PRBCs): برای بیماران کمخون یا افرادی که خون زیادی از دست دادهاند.
- پلاکت (Platelets): برای بیماران دارای مشکل انعقاد خون یا کمبود پلاکت (مثلاً در شیمیدرمانی یا خونریزی شدید).
- پلاسمای تازه منجمد (Fresh Frozen Plasma – FFP): حاوی فاکتورهای انعقادی، برای بیماران با مشکلات انعقادی یا سوختگیهای وسیع.
- کرایوپرسیپیته (Cryoprecipitate): حاوی فاکتورهای انعقادی خاص (مثل فاکتور ۸)، برای بیماران هموفیلی یا دارای نقص فیبرینوژن.
- آزمایش و غربالگری خون (Blood Testing & Screening):
- این مرحله حیاتیترین بخش برای تضمین ایمنی خون است. تمام واحدهای خون اهدایی باید از نظر وجود عوامل بیماریزا غربالگری شوند.
- آزمایشهای اصلی شامل:
- گروهبندی ABO و Rh (ABO & Rh Grouping): تعیین گروه خونی اهداکننده (A, B, AB, O) و Rh (مثبت یا منفی). این دقیقاً همان سیستمی است که در سرولوژی به آن اشاره شد.
- غربالگری آنتیبادیهای غیرمنتظره (Antibody Screening): شناسایی آنتیبادیهای غیرطبیعی در پلاسمای اهداکننده که میتواند با گلبولهای قرمز گیرنده واکنش دهد.
- آزمایشهای بیماریهای عفونی (Infectious Disease Testing):
- هپاتیت B (HBV): HBsAg و Anti-HBc.
- هپاتیت C (HCV): Anti-HCV.
- ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV): Anti-HIV 1 & 2.
- سیفلیس (Syphilis).
- و گاهی اوقات سایر ویروسها مانند ویروس نیل غربی (WNV) یا چاگاس (Chagas).
- ذخیرهسازی خون و فرآوردههای خونی (Blood Storage):
- خون و فرآوردهها در شرایط دمایی و محیطی خاصی نگهداری میشوند تا کیفیت و کارایی خود را حفظ کنند.
- گلبولهای قرمز: در یخچالهای مخصوص (۱ تا ۶ درجه سانتیگراد) تا ۴۲ روز.
- پلاکتها: در دمای اتاق با همزن (۲۰ تا ۲۴ درجه سانتیگراد) تا ۵ روز.
- پلاسمای تازه منجمد: در فریزرهای عمیق (-۱۸ تا -۳۰ درجه سانتیگراد) تا ۱ سال.
- تطابق و آمادهسازی برای انتقال خون (Crossmatching & Issuing Blood):
- قبل از هر انتقال خون، لازم است که خون اهداکننده و گیرنده از نظر سازگاری با هم مطابقت داده شوند.
- گروهبندی ABO و Rh گیرنده: تعیین گروه خونی بیمار.
- آزمایش آنتیبادی مستقیم و غیرمستقیم کومبس (Direct & Indirect Coombs Test): برای شناسایی آنتیبادیهایی که به گلبولهای قرمز میچسبند یا در سرم آزاد هستند.
- کراسمچ (Crossmatch): حساسترین تست سازگاری که در آن گلبولهای قرمز اهداکننده با سرم گیرنده مخلوط میشوند تا از عدم واکنش (آگلوتیناسیون) اطمینان حاصل شود. این کار از بروز واکنشهای همولیتیک شدید پس از انتقال خون جلوگیری میکند.
- پس از تأیید سازگاری، خون یا فرآورده مورد نظر با دقت بالا به بخش مربوطه تحویل داده میشود.
اهمیت بانک خون
- نجات جان (Life-Saving): در حوادث، جراحیهای بزرگ، زایمانهای پیچیده، بیماران سرطانی و افراد دارای بیماریهای خونی (مانند تالاسمی یا هموفیلی)، انتقال خون حیاتی است.
- ایمنی بیمار (Patient Safety): تضمین میکند که خون انتقالیافته عاری از عوامل بیماریزا باشد و با خون بیمار سازگاری کامل داشته باشد.
- مدیریت موجودی خون (Blood Inventory Management): اطمینان از دسترسی همیشگی به ذخیره کافی و متنوع از گروههای خونی مختلف.
- پشتیبانی از جراحیهای پیشرفته و مراقبتهای ویژه: بدون بانک خون، بسیاری از اقدامات پزشکی مدرن امکانپذیر نخواهد بود.
چه کسانی در بانک خون کار میکنند؟
تیم بانک خون معمولاً شامل:
- متخصص پاتولوژی یا پزشکی انتقال خون: مسئول نظارت کلی، تفسیر نتایج و تصمیمگیریهای پیچیده.
- کارشناسان و کاردانهای علوم آزمایشگاهی: مسئول انجام آزمایشها، پردازش و نگهداری خون.
- پرستاران و تکنسینهای خونگیری: در بخش جمعآوری خون.
در مجموع، بانک خون یک بخش کاملاً تخصصی و حیاتی است که با دقت و حساسیت بالا، ایمنی و در دسترس بودن خون و فرآوردههای آن را برای بیماران نیازمند تضمین میکند. این بخش نیازمند رعایت دقیق پروتکلها و مقررات بینالمللی است تا از هرگونه خطر برای گیرندگان و اهداکنندگان جلوگیری شود.
