شماره نوبت دهی تامین اجتماعی در مشهد
جهت دریافت اطلاعات بیشتر در مورد شماره نوبت دهی تامین اجتماعی در مشهد وارد سامانه بشوید.
پزشکی هستهای چیست؟
پزشکی هستهای شاخهای از پزشکی است که از مقادیر بسیار کمی از مواد رادیواکتیو (به نام رادیو داروها یا رادیو فارماکالها) برای تشخیص و درمان بیماریها استفاده میکند.
برخلاف سایر روشهای تصویربرداری مانند رادیوگرافی، سیتیاسکن یا MRI که ساختار و آناتومی بدن را نشان میدهند، پزشکی هستهای به عملکرد (Function) و متابولیسم (Metabolism) اندامها و بافتها میپردازد. این به این معنی است که میتواند تغییرات بیماری را در مراحل بسیار اولیه نشان دهد، حتی قبل از اینکه تغییرات ساختاری در بدن اتفاق بیفتد.
نحوه عملکرد پزشکی هستهای
- تجویز رادیو دارو: مقدار کمی رادیو دارو (معمولاً از طریق ورید، خوراکی یا استنشاقی) به بیمار تزریق میشود. این رادیو دارو به گونهای طراحی شده است که در اندام یا بافت خاصی از بدن تجمع یابد.
- جذب توسط اندام هدف: رادیو دارو وارد جریان خون شده و به اندام یا بافت مورد نظر میرسد. به عنوان مثال، رادیو دارویی برای استخوانها به سمت استخوانها حرکت میکند، یا دارویی برای قلب به سمت سلولهای قلبی.
- گسیل پرتوهای گاما: وقتی رادیو دارو در بافت هدف تجمع پیدا کرد، پرتوهای گاما از خود ساطع میکند.
- تصویربرداری با گاما کمرا (Gamma Camera): یک دوربین مخصوص به نام گاما کمرا این پرتوهای گاما را از خارج بدن شناسایی و ثبت میکند.
- تشکیل تصویر: کامپیوتر اطلاعات ثبت شده توسط گاما کمرا را به تصاویری تبدیل میکند که نشاندهنده توزیع رادیو دارو و در نتیجه عملکرد و متابولیسم بافتها است.
انواع و کاربردهای اصلی پزشکی هستهای
پزشکی هستهای کاربردهای بسیار وسیعی دارد و شامل انواع اسکنها میشود:
- اسکن استخوان (Bone Scan):
- کاربرد: تشخیص شکستگیهای ریز (که در رادیوگرافی معمولی دیده نمیشوند)، عفونتهای استخوانی، آرتریت، و مهمتر از همه، متاستازهای سرطانی (گسترش سرطان به استخوان).
- اسکن قلب (Cardiac Scan / Myocardial Perfusion Scan):
- کاربرد: بررسی جریان خون به عضله قلب، تشخیص بیماری عروق کرونر، ارزیابی آسیب ناشی از حمله قلبی، و بررسی عملکرد قلب.
- اسکن تیروئید و پاراتیروئید:
- کاربرد: تشخیص پرکاری یا کمکاری تیروئید، گرههای تیروئیدی، سرطان تیروئید و بررسی عملکرد غدد پاراتیروئید.
- اسکن کلیه (Renal Scan):
- کاربرد: بررسی عملکرد کلیهها، تشخیص انسداد مجاری ادراری، و بررسی فشار خون ناشی از مشکلات کلیوی.
- PET Scan (پت اسکن – Positron Emission Tomography):
- کاربرد: این اسکن پیشرفتهترین نوع تصویربرداری پزشکی هستهای است. عمدتاً برای تشخیص و ارزیابی سرطان (تعیین مرحله، بررسی پاسخ به درمان، یافتن عود سرطان)، بیماریهای مغزی (مانند آلزایمر و صرع) و بیماریهای قلبی به کار میرود.
- سایر اسکنها: اسکن ریه (برای تشخیص آمبولی ریه)، اسکن کبد و کیسه صفرا، و اسکن غدد لنفاوی نگهبان در سرطان سینه.
مزایا
- تشخیص زودهنگام: میتواند بیماریها را در مراحل بسیار اولیه (حتی قبل از بروز تغییرات ساختاری) شناسایی کند.
- اطلاعات عملکردی: اطلاعات منحصربهفردی در مورد عملکرد و متابولیسم اندامها ارائه میدهد.
- غیرتهاجمی: معمولاً روشی غیرتهاجمی است (به جز تزریق وریدی).
- درمان هدفمند: در برخی موارد (مانند سرطان تیروئید یا درد استخوان ناشی از متاستاز)، از رادیو داروها برای درمان استفاده میشود.
معایب و محدودیتها
- پرتوزایی کم: با اینکه مقدار اشعه کم است، اما بیمار برای مدت کوتاهی رادیواکتیو میشود (که معمولاً بیخطر است و بدن به سرعت آن را دفع میکند).
- زمانبر: برخی اسکنها ممکن است چندین ساعت طول بکشند (شامل زمان جذب رادیو دارو).
- وضوح کمتر ساختاری: تصاویر پزشکی هستهای به اندازه سیتیاسکن یا MRI جزئیات ساختاری را نشان نمیدهند.
- محدودیت دسترسی: در همه مراکز در دسترس نیست.
نکات مهم
- قبل از انجام اسکن ممکن است نیاز به آمادگی خاصی باشد (مثلاً ناشتایی یا قطع برخی داروها).
- ممکن است لازم باشد بعد از تزریق رادیو دارو، مدتی را در مرکز درمانی بمانید تا رادیو دارو به خوبی جذب شود.
- زنان باردار یا شیرده حتماً باید این موضوع را به پزشک اطلاع دهند.
جمعبندی
پزشکی هستهای ابزاری قدرتمند و منحصربهفرد است که با استفاده از رادیو داروها، به پزشکان کمک میکند تا بیماریها را در سطح مولکولی و عملکردی تشخیص دهند و درمانهای هدفمندی را ارائه کنند. نقش آن در تشخیص زودهنگام سرطان، بررسی بیماریهای قلبی و استخوانی و ارزیابی عملکرد اندامها بسیار حیاتی است.
